رئيس مركز ملي اقيانوس شناسي در گفت‌وگو با همشهري از طراحي سامانه الكترونيك هشدار سونامي در اين مركز خبر داد.

دكتر وحيد چگيني در عين حال نسبت به كاهش بودجه پژوهشي اين مركز ابراز گلايه كرده و بر ضرورت توجه بيشتر به مراكز مطالعاتي از سوي دولت تاكيد كرد.

وي گفت: يكي از مباحث جدي در ایران بحث طوفان‌هاي حاره‌اي و سونامی است، كشور ما در معرض اين حوادث قرار دارد ما با استفاده از مدل‌سازي‌‌هاي كامپيوتري و مطالعات در حال پيدا كردن راه‌هايي براي ايجاد سامانه هشدار سونامي و مخاطرات دريايي هستيم تا چنانچه اين حوادث رخ داد مردم بتوانند با استفاده از آن خود را نجات دهند.

بحث ديگر در مورد كشند قرمز است كه هنوز بقاياي آن در آب‌هاي خلیج فارس وجود دارد. ما با استفاده از علم اقيانوس‌شناسي ماهواره‌اي و تفسير و بررسي عكس‌هاي ماهواره‌اي مي‌توانيم احتمال وقوع آن در روز‌هاي آينده را پيش‌بيني كنيم؛ 

اين پيش‌بيني با بررسي دماي سطحي آب و كلروفيل a قابل انجام است. مسئله ديگر بحث تغييرات اقليم و تاثير آن بر منابع آبي و دريايي ايران است. تغييرات تراز‌هاي مختلف سطح آب درياي خزر را بررسي كرده‌ايم كه مي‌تواند براي بسياري از سازمان‌ها مانند مطالعات منابع آب، سواحل كشور و... مثمرثمر باشد.

از سوي ديگر مركز مطالعات خوبي را در درياي خزر داريم و براساس آن جريان‌ها و خصوصيات و پارامترهاي فيزيكي و شيميايي آب را در عمق‌هاي مختلف اندازه‌گيري كرده‌ايم كه در شيلات، فعاليت‌هاي امنيتي و صنايع دريايي كاربرد دارد. كار ديگر مطالعه امواج در شمال و جنوب كشور با استفاده از مدل‌سازي‌ است.

كه اين مطالعات براي طراحي سازه‌هاي دريايي لازم است. ما در جنوب كشور گردش آب يا سيركوليشن را مدل كرده‌ايم كه با استفاده از اين الگو جريان، جهت و سرعت حركت هر نوع آلودگي يا لكه نفتي و حتي كشند قرمز با استفاده از سرعت باد را مشخص مي‌كند.

اطلاعات پايه‌اي كه توسط اين مركز تهيه مي‌شود به كار بسياري از ارگان‌ها مي‌آيد ما يكي از 62 مركز ملي داده‌هاي اقيانوسي در جهان هستيم. بنابراين ما به داده‌هاي موجود در بانك جهاني داده‌هاي اقيانوسي دسترسي داريم.

وي در مورد مشكلات موجود در اين زمينه مي‌گويد: بودجه ما بسيار ناچيز است به ويژه كه اقيانوس‌شناسي بسيار پر هزينه است. سال پيش كل بودجه پژوهشي ما800 ‌ميليون تومان بود كه نتوانستيم كارهاي زيادي با آن انجام دهيم.

ما سال پيش تلاش كرديم كه بودجه را افزايش دهيم كه مجلس 300‌ميليون تومان را تصويب كرد ولي متأسفانه ما چند روز پيش مطلع شديم كه به‌دليل كسري بودجه دولت، مبلغ 200‌ميليون تومان آن كسر شده كه اين برگشت به سر جاي اول است. به‌طور كلي اهميت كمي به اين حوزه داده مي‌شود چون شناخت از آن كمتر است.

ما سالانه حداقل به 5‌ميليارد تومان بودجه براي پژوهش نيازمنديم تا بتوانيم به معناي واقعي به بحث اقيانوس‌شناسي و تحقيقات در حوزه اقيانوس هند وارد شويم. فعاليت ما فرا وزارتخانه‌اي است.

بنابراين نياز به اعتبارات ملي دارد و ما اگر بخواهيم در اين زمينه حرفي براي گفتن در منطقه داشته باشيم ناگزير هستيم نگاه ويژه‌اي به اين عرصه و سرمايه‌گذاري بيشتري داشته باشيم.

بزرگترين مشكل ما بودجه است كه اگر حل نشود در عملكرد ما و رسيدن كشور به اهداف عالي تاثير منفي خواهد گذاشت اگر هدف ما ورود به باشگاه اقيانوسي باشد اختصاص بودجه سالانه يك ميليارد تومان براي رسيدن به اين هدف بسيار  اندك  است و ما تا 50‌سال ديگر نيز به آن نخواهيم رسيد.

در حالي كه كويت، قطر و امارات از ما جلو خواهند افتاد. دكتر چگيني ضمن ارائه اين مطلب مي‌گويد: مسئله دوم تداخل وظايف و كارهاست. در كشور ما سازمان‌هاي مختلفي به انجام كار‌هاي پژوهشي- دريايي مشغول هستند و بنا براين بايد تكليف پژوهش دريايي مشخص شود.

متأسفانه در حال حاضر سازمان‌هايي كه وظيفه‌شان انجام كارهاي اجرايي است بودجه‌هاي كلاني را (‌با عقد قرارداد با شركت‌هاي خصوصي يا خارجي) صرف انجام طرح‌هاي تحقيقاتي دريايي مي‌كنند كه فاقد هرگونه ارزش و اعتبار علمي است و در عوض مراكز پژوهشي وزارت علوم و دانشگاه‌هاي دريايي فاقد بودجه پژوهشي هستند به عبارت بهتر بودجه‌هاي پژوهشي به اشتباه به مراكزي مي‌رود كه هيچ ارتباطي با مراكز پژوهشي و دانشگاهي ندارند و اصولا آنها را ناديده مي‌گيرند در نتيجه بودجه‌هايي كه بايد صرف مراكز پژوهشي راهبردي شود صرف توسعه مراكزي مي‌شود كه رشد آنها هيچ تاثيري در توسعه و پيشرفت كشور نخواهد داشت.

بايد تكليف روشن و مشخص شود كه مسئوليت كار تحقيقات دريايي با كيست و از اين موازي‌كاري، دوباره كاري و پراكند‌گي بسيار ناخوشايند در زمينه پژوهش‌هاي دريايي جلوگيري شود.

مشكل ديگر از بين رفتن داده‌هاي باارزشي است كه ميليون‌ها تومان صرف جمع‌آوري آنها مي‌شود، چون اين داده‌ها در يك بانك اطلاعاتي واحد و متمركز ذخيره نمي‌شود ضمانتي براي استفاده نسل‌هاي آينده از اين اطلاعات وجود ندارد.

منبع:همشهری آنلاین