بنا به تحقيقي در آمريكا، تنفس در هواي آلوده به دود خارج شده از لوله اگزوز خودروها ممكن است خطر لخته شدن خون، ترمبوز، را افزايش دهد.

آلودگي هوا آميخته اي پيچيده از تركيبات گازي (ازون، منواكسيد كربن و دي اكسيد نيتروژن) و ذرات معلق است.در مناطق شهري احتراق سوخت هاي فسيلي (در خودروها و صنايع)، منبع اصلي آلودگي هاي ناشي از فعاليت انسان هاست.قرار گرفتن در معرض ذرات ريز شيميايي (كربن، نيترات ها، سولفات ها و فلزات) كه به خاطر سوختن سوخت فسيلي در هوا منتشر شده اند، احتمال مبتلا شدن به امراض قلبي و بروز سكته مغزي را افزايش مي دهد.اما تحقيق دانشكده بهداشت عمومي دانشگاه هاروارد، كه با مشاركت دو هزار داوطلب انجام شده است، همچنين نشان داده كه اين ذرات باعث لخته شدن خون در رگ هاي پا مي شود.

محققان گفتند كه آلودگي هوا خون را غليظ تر و احتمال ايجاد لخته را بيشتر مي كند.

از داوطلباني كه در اين تحقيق شركت داشته اند نزديك به نهصد نفر به ترمبوز مبتلا شدند.خون لختگي كه در پا ايجاد مي شود ممكن است به سمت ريه حركت كند و در آنجا مستقر شود. خون لختگي كه به ريه رسيده ممكن است به آمبولي ريوي منجر شود. خطر ترمبوز با عدم حركت افزايش مي يابد.

در حالي كه مسافران پروازهاي طولاني مدت در معرض خطر ابتلا به خون لختگي هستند، افرادي كه هنگام كار ساعتها پشت ميز نشسته اند يا كمتر راه مي روند نيز ممكن است با اين معضل مواجه شوند.اين گروه از محققان ميزان آلودگي هوا در محل زندگي داوطلبان را اندازه گرفتند و متوجه شدند كه اگر ميزان ذرات شيميايي معلق در هواي محله اي بيشتر بوده احتمال اينكه داوطلب ساكن آن محله به ترمبوز مبتلا شود، بيشتر بوده است. داوطلبان ساكن ايتاليا بوده اند.

در گزارش محققان كه در نشريه "آرشيو پزشكان داخلي" آمريكا (The Archives of Internal Medicine)، منتشر شده است، آمده كه اگر ذرات معلق شيميايي در هوا به ميزان 10 ميكروگرم در مترمربع افزايش يابد، خطر ابتلا به ترمبوز هفتاد درصد افزايش مي يابد. سقف تعيين شده براي حجم ذرات آلوده كننده هوا پنجاه ميكروگرم است.

عامل خطرزا

دكتر آندريا باكارلي، سرپرست اين تحقيق، گفت: "با در نظر گرفتن تاثير اساسي كه آلودگي هوا بر سلامت انسان دارد، يافته هاي ما يك عامل جديد خطرزا در ايجاد ترمبوز را برملا كرده است."

او در ادامه گفت: "نتيجه تحقيق ما همچنين پشتوانه محكمي است براي مبارزه با آلوده كننده هاي هوا و نهايتا وضع مقررات بيشتر براي كنترل آن."

دكتر بورلي هانت، مدير سازمان خيريه "لايف بلاد" (Lifebloof) در بخش امور پزشكي، گفت: "ما مدتي است كه مي دانيم آلودگي هوا با افزايش امراض قلبي و سكته مغزي مرتبط است. اين تحقيق براي اولين بار نشان مي دهد كه آلودگي هوا همچنين ممكن است خطر لخته شدن خون در رگ ها را افزايش دهد."خانم هانت افزود: "يافته جديد مهيج است چون كيفيت هوا چيزي است كه ما انسان ها مي توانيم با كنترل سوخت هاي فسيلي بهتر كنيم."

ايجاد کميته ملي تغييرات اقليم

مراحل نهايي ايجاد کميته ملي تغييرات اقليم در کشور در هيات دولت در حال بررسي است.

به گزارش خبرنگار واحد مرکزي خبر علي محمد نوريان، رييس سازمان هواشناسي کشور در مراسم روز جهاني بهداشت در مرکز همايش‌هاي بين‌المللي رازي درخصوص تغييرات اقليمي و سلامت انسان اظهار داشت: تغييرات اقليم پديده جديدي است که با نوسانات آب و هوايي متفاوت است و سبب افزايش گازهاي گلخانه اي در جهان شده است.

وي افزود: مديريت پايدار در کره زمين، انرژي پايدار، امنيت غذايي، آب پاک و سالم از عوامل و چالش‌هاي تغييرات اقليم است. نوريان گفت: همه اين عوامل و تغييرات نشان دهنده گرم شدن کره زمين است که البته ميزان آن در قاره هاي مختلف متفاوت است.

رييس سازمان هواشناسي کشور افزود: براي شناساندن تغييرات اقليم در کشورمان گام‌هاي موثري برداشته شده که مهمترين آن تاسيس مرکز ملي اقليم شناسي کشور در مشهد است. نوريان به سنجش تغييرات اقليم در دهه‌هاي آينده پرداخت و گفت: در شهرهاي مختلف انواع تغييرات اقليمي از 50 سال گذشته مورد بررسي قرار گرفت که در نتيجه شاهد تاييد اين تغييرات بوديم.وي افزود: ما ناچار هستيم برنامه‌هاي توسعه‌اي کشور را براساس اين تغييرات تنظيم کنيم. معاون وزير راه و ترابري گفت: تغييرات اقليم رابطه مستقيمي با شاخص‌هاي سلامتي دارد؛ به عنوان مثال طوفان گونو که در 50 سال گذشته بي سابقه بوده عواقبي داشته که مهمترين آن بحث به خطر انداختن سلامت بوده است.

نوريان افزود: پيشنهاد ايجاد کميته ملي تغييرات اقليم را به دولت ارائه کرده ايم تا از اين طريق برنامه هاي مربوط به سلامت بيشتر مورد توجه قرار گيرد.

قطعنامه شورای حقوق بشر سازمان ملل درباره آب و هوا شورای حقوق بشر سازمان ملل جمعه 28 مارس (9 فروردین) قطعنامه‌ای را تصویب کرد که بر اساس آن اکنون  تغییر آب و هوای کره زمین به طور رسمی یک موضوع حقوق بشری محسوب می‌شود. به گزارش خبرگزاری فرانسه شورای حقوق بشر سازمان ملل مجوز انجام یک بررسی درباره تاثیر تغییر آب و هوا را بر حقوق بشر را صادر کرد و تغییر آب و هوا را "مسئله‌ای‌جهانی خواند که نیاز به راه‌حلی جهانی دارد." این قطعنامه که بوسیله کشور مالدیو پیشنهاد شده بود و بدون رای‌گیری و به صورت اجماعی پذیرفته شد، همچنین یادآور شده است که مردمان فقیر جهان بیش از همه در برابر این مسئله زیست‌محیطی آسیب‌پذیر هستند، چرا که دارای منابع محدودی برای کنارآمدن با گرمایش جهانی هستند. وزیر خارجه مالدیو، عبدالله شاهد در این باره گفت که تغییر آب و هوای کره زمین باعث نقض حقوق بشر از ابتدایی‌ترین این حقوق تا بنیادی‌ترین آنها می‌شود. او گفت: "در مورد مالدیو، خود حق زندگی با خطر مواجه است." این جزیره در میان آسیب‌پذیرترین کشورها به گرمایش جهانی است، چرا که بالا آمدن آب دریا به این علت ممکن است این جزیره را به زیر آب فرو برد. نمایندگان مالدیو هنگام ارائه این قطعنامه به شورای حقوق بشر سازمان ملل گفتند که مباحثه در مورد مسئله گرمایش جهانی تا به حال بیشتر بر تاثیرات فیزیکی آن متمرکز بوده است، در حالیکه "تاثیر آن بر انسان‌ها " عمدتا نادیده گرفته شده است. قطعنامه شورا یافته‌های گزارش شاخص "هیات بین‌دولتی تغییر آب و هوا" را تصدیق می‌کند که می‌‌گوید که شواهد در مورد نقش انسان در گرم شدن سیاره زمین "قطعی" هستند، و این وضعیت ممکن است برگشت‌ناپذیر شود. همچنین این بحث مطرح شد که آسیب‌پذیرترین مکان‌ها در برابر تغییرات آب و هوایی کره زمین، کشورهای شامل جزیره‌های کوچک کم‌ارتفاع، ساحل‌های کم‌ارتفاع و  نواحی نیمه‌خشک و نواحی در معرض سیلاب، خشکسالی و بیابان‌زایی و کشورهای روبه توسعه با زیست‌‌بوم‌های کوهستانی حساس هستند. دانیل میتلر، مشاور سیاسی گروه مدافع محیط‌زیست Greepeace از تصویب این قطعنامه استقبال کرد وگفت: "ما همیشه گفته بودیم که تغییرات آب و هوایی صرفا بعدی زیست‌محیطی ندارد، بلکه در عین حال موضوعی امنیتی و اقتصادی است - در واقع مهمترین موضوع اقتصادی زمان ما - و نیز در واقع مسئله‌ای حقوق بشری هم هست"   جهان گرم‌تر نمي‌شود جبهه مخالفان نظريه تغيير اقليم با اظهارنظر اخير دبيركل سازمان هواشناسي جهاني قوي‌تر شد. «ميشل ژارو» گفته است بعيد است كه در سال‌جاري زمين دمايي گرم‌تر از دماي10 سال پيش - يعني سال 1998 - را تجربه كند. سخن او بر اين استدلال مخالفان نظريه تغيير اقليم‌ تأكيد مي‌كند كه اساساً در 10 سال گذشته هيچ آماري كه به‌صورت معنادار افزايش تدريجي دماي كره‌زمين را نشان بدهد، وجود نداشته است؛ در حالي كه طي اين 10 سال روند مصرف سوخت‌هاي فسيلي نسبت به گذشته همچنان افزايش داشته است. اساس نظريه تغيير اقليم اين است كه به واسطه مصرف سوخت‌هاي فسيلي اثر گلخانه‌اي زمين افزايش يافته و تحت‌تأثير آن دماي كره زمين نيز افزايش پيدا كرده است. دبيركل سازمان هواشناسي جهاني كاهش دماي زمين در سال‌جاري ميلادي را به پديده لانينا (يك جريان دريايي در اقيانوس آرام) نسبت داده و تأكيد كرده است امسال خنك‌تر از سال 2007 خواهد بود. لانينا نقطه مقابل ال‌نينو است كه آن هم يك جريان اقيانوسي در نيمكره جنوبي است. به گزارش بي‌بي‌سي برخي از پژوهشگران با توجه به وضعيت اقليمي 10‌سال اخير و نيز برمبناي اظهار نظر رسمي دبيركل سازمان جهاني هواشناسي، اين نظر را مطرح كرده‌اند كه ممكن است روند افزايش دماي زمين به حداكثر ميزان خود رسيده باشد و شرايط طبيعي اين كره بر اثرات منفي توليد گازهاي گلخانه‌اي غلبه كرده باشد. البته «ميشل ژارو» اين نتيجه‌گيري از اظهارنظر خود را نپذيرفته و اشاره كرده است كه در بررسي تغييرات آب‌و هواي زمين نبايد مبناي كار را دماي هوا در يك سال خاص قرار داد بلكه لازم است به روند تغييرات درجه حرارت توجه كرد. گفتني است كه آمارهاي ايستگاه‌هاي هواشناسي در ايران نيز تاكنون نشان‌دهنده روند معناداري در جهت تغيير اقليم در ايران نبوده‌اند و پيش از اين نيز با وجود انعكاس همه اخبار مؤيد نظريه تغيير اقليم، روزنامه همشهري مطالبي نيز در مخالفت با اين نظريه چاپ كرده است. منبع:همشهری آنلاین

تأثيرات منفي تغييرات آب و هوايي، سلامت مردم جهان را تحت‌الشعاع قرارمي‌دهد و باعث از دست رفتن فرصت‌ها براي دستيابي به اهداف توسعه هزاره در زمينه كاهش فقر و توسعه اجتماعي مي‌شود.

اين تغييرات بيشترين تأثير منفي را بر افراد فقير و محروم مي‌گذارد كه توانايي بهبود زندگي خود را ندارند.» اين چنين است كه امسال براي روز جهاني سلامت، سازمان جهاني بهداشت، شعاري را انتخاب مي‌كند كه احتمالا به گوش مردم كشورهاي درحال توسعه، كه هنوز به بسياري از خدمات بهداشتي اوليه هم دسترسي ندارند، كمي ناآشناست.

مهندس شيدا ملك افضلي، مسئول برنامه‌هاي بهداشت هوا و كارشناس ارشد مركز سلامت و محيط وزارت بهداشت و درمان در گفت‌وگو با همشهري درباره علت انتخاب اين شعار اين‌طور توضيح مي‌دهد: دليل اين انتخاب اين است كه تغييرات آب و هوايي تهديدات فزاينده‌اي را براي امنيت سلامت در سراسر دنيا ايجاد كرده است. اين پيام در معني گسترده‌اش، ايجاد ارتباطات بين تغييرات آب و هوايي و بهداشت كه تاكنون تحت بررسي نبوده را مورد توجه قرار مي‌دهد و علاوه بر مورد تاكيد قراردادن بهداشت و تغييرات آب و هوايي، به حوزه‌هايي نظير بهداشت و امنيت، بهداشت و محيط، بهداشت و انرژي، بهداشت و غذا، بهداشت و حمل‌ونقل، بهداشت و محيط ساخته شده اشاره مي‌كند.

وي افزايش آگاهي و فهم عمومي از تأثيرات بهداشتي در سطح محلي و جهاني در اثر تغييرات آب و هوايي را يكي از اهداف انتخاب اين شعار ذكر كرده و مي‌گويد: سالانه حدود ۱۰ ميليون کودک زير 5 سال به‌دليل بيماري‌هاي قابل پيشگيري جان خود را از دست مي‌دهند. بسياري از اين بيماري‌هاي مهلک مثل مالاريا و اسهال به تغييرات آب و هوايي و بارندگي‌ها حساسند و درصورت بروز تغييرات آب و هوايي، بيشتر شيوع پيدا مي‌کنند. به علاوه طوفان‌ها و سيلاب‌هايي که در سال‌هاي آتي شدت و دفعات آنها افزايش خواهد يافت و تأثيراتي بر زندگي زنان و کودکان بر جا مي‌گذارند. تخريب خانه‌ها، مدارس و مراکز بهداشتي به‌دليل فجايع طبيعي، خانواده‌ها را از دريافت بسياري از خدمات محروم مي‌سازد.

اثرات آب‌و هوا بر جسم و روح
در سال ۲۰۰۶ بيش از ۳۶ درصد از کودکان سرتاسر جهان به کم وزني شديد و يا متوسط مبتلا بودند. سال گذشته گزارش ميان دولتي سازمان ملل در مورد تغييرات آب و هوا نشان داد که سوءتغذيه و اختلالات مربوط به آن، از جمله تأثير منفي بر رشد و تکامل کودک، با تغييرات آب و هوا در سطح جهان افزايش خواهد يافت.تحقيقات نشان داده.

نابودي محيط زيست، نابودي مراتع و عدم‌حفاظت از خاك و منابع آبي در توليد گازهاي گلخانه‌اي كه سلامت انسان را به مخاطره مي‌اندازد، مؤثر است. به گفته مهندس ملك افضلي، تغييرات آب و هوا مي‌تواند بر سلامت انسان‌ها تأثيراتي پيچيده‌ و بعضا درازمدتي داشته باشد؛ در حالي‌كه بسياري از افراد در شمال يك كشور از دردهاي مفصلي در رنجند، در جنوب، سردرد، عارضه عمومي است و خيلي‌ها نمي‌دانند كه علت سردرد ميگرني، ضعف و ناتواني، بي‌خوابي يا حتي دردهاي مفصلي آنها ممكن است به تغييرات آب و هوا ربط داشته باشد. نوسانات فشار هوا، موجب تغيير قطر رگ‌ها يا فركانس ضربان قلب مي‌شود و علاوه بر اين، گيرنده‌هاي حساس سيستم عصبي نباتي بدن نيز، در هنگام تغيير فشار هوا، فعال‌تر مي‌شوند.

نمونه ديگر، تأثير هوا بر دستگاه فشار خون است. زماني كه يك جبهه هواي سرد، جاي خود را به هواي گرم مي‌دهد فشار هوا بر پيكر يك فرد بزرگسال، به‌صورت ميانگين ۲هزار كيلوگرم است. زماني‌كه يك جبهه هوا با فشار پائين، به محل زندگي ما نزديك مي‌شود، ميزان فشار اطراف، تغيير يافته و فشار موجود بر بدن، به ميزان ۴۰۰ كيلوگرم كاهش مي‌يابد. ثابت شده كه نوسانات فشار هوا باعث تغيير فركانس ضربان قلب و فشار خون افراد مي‌شود؛ روندي كه مي‌تواند علت بروز عوارضي همچون سردرد، بي‌خوابي و واكنش‌هاي عصبي افراد باشد.

اما براي افراد حساس به تغييرات آب و هوا، امروزه شيوه‌هاي درماني جديدي وجود دارد، براي مثال، آنها مي‌توانند در دوره‌هاي ويژه بياموزند كه چگونه مي‌توان از فشارهاي عصبي و روحي دوري كرد يا آنها را به‌وسيله نرمش و ورزش در آب استخر يا ماساژ تخفيف بخشيد.

آب‌و هوا و فجايع محيطي
ملك افضلي مي‌گويد: همانطور كه درجه حرارت كره زمين افزايش مي‌يابد، اثرات مخرب بهداشتي آن طي زمان بيشتر مي‌شود و تمام جمعيت‌هاي دنيا را آلوده مي‌كند. چنان‌كه در سال گذشته وقوع توفان گونو بسياري از كشورهاي منطقه از جمله پاكستان و ايران را تحت‌تأثير قرار داد، اما خوشبختانه با اقدامات مناسب و به‌جا هيچ موردي از شيوع بيماري وبا در كشور مشاهده نشد. بيماري مالاريا نيز كه با افزايش مختصري مواجه شده بود بلافاصله به وسيله تيم‌هاي بهداشتي تحت كنترل درآمد.

در سال 86 بارش سنگين برف نيز مشكلاتي براي سلامت ايجاد كرد، به نحوي كه در برخي مناطق، رسيدگي به زنان باردار حتي تا 24 ساعت هم طول كشيد و شبكه‌هاي اورژانس براي انتقال مادران در آستانه وضع حمل با مشكلاتي مواجه بودند. اينها همگي مشكلات كوچكي بودند كه تغييرات آب و هوا براي سلامت جامعه ايجاد كرد.

گازهاي گلخانه‌اي و اثرات آن در ايران
كشور ايران با بيش از 70 ميليون نفر جمعيت يكي از كشورهاي حوزه مديترانه است كه از لحاظ اقليمي در شرايط خشك و نيمه خشك قرار دارد انتشار جهاني گازهاي گلخانه‌اي باعث تغييرات آب و هوايي شده و اين تغييرات باعث دگرگوني‌هايي در شرايط آب و هوايي كشور‌ها شده است، از آن جمله مي‌توان به بروز حوادث غيرمترقبه‌اي مثل بروز سيل، توفانهاي شن و ماسه، آب شدن يخ‌هاي قطبي، خشكسالي و سرما زدگي در بسياري كشورها اشاره كرد.
به گفته ملك افضلي تغييرات آب و هوايي ايران كه در 5 سال اخير اتفاق افتاده است، مواردي از بروز بيماري التور، مالاريا، بيماري‌هاي تنفسي و كاهش محصولات كشاورزي را نشان مي‌دهد و با توجه به مقابله با خشكسالي‌هاي به‌وجود آمده، در سازمان‌ها و دستگاه‌هاي اجرايي برنامه‌هايي از جمله استفاده بهينه از منابع آب به كمك احداث سدها و طرح‌هاي آبخيزداري، بيابان زدايي، مقابله با توفان‌هاي شن و ماسه و فرسايش خاك پيش‌بيني شده است.

ملك افضلي معتقد است كه مقابله با شرايط جهاني تغيير آب و هوا مي‌بايست با محوريت سلامت برنامه‌ريزي و مديريت شود. او مي‌گويد: اين مبحث در آخرين نشست UNFCC نايروبي در نوامبر‌2006 نيز به‌طور جدي عنوان شده و كشورهاي تحت‌تأثير را به ارزيابي شاخص‌هاي سلامت و مد نظر قرار دادن شاخص‌هاي متاثر از آن نظير بروز بيماري‌هاي واگير، سوء تغذيه، افزايش كاربري مواد شيميايي در كشاورزي و دامپروري، بروز بيماري‌هاي غيرواگير، بالا آمدن آب درياها، اثرات اجتماعي ناشي از ترك مناطق مسكوني و تخليه شهرها توصيه كرده است.

همزمان با جهان، اين تغييرات در ايران نيز ملموس است. كاهش روزهاي سرد و افزايش روزهاي گرم در تهران از تبعات منفي آب و هواست و براساس گزارش سازمان هواشناسي كشور سال‌جاري هواي تهران گرم‌تر از سال‌هاي قبل خواهد بود.

منبع:همشهری آنلاین/مریم غفاری